Czym jest wellbeing?
Wellbeing, czyli dobrostan, to pojęcie, które coraz częściej pojawia się w rozmowach o zdrowiu, pracy, relacjach i jakości życia. Ale czym właściwie jest wellbeing? Czy oznacza po prostu dobre samopoczucie? Czym różni się wellbeing od wellness? I jak w praktyce zadbać o swój dobrostan?
Wellbeing to znacznie więcej niż chwilowe poczucie szczęścia czy brak stresu.
To wielowymiarowy sposób patrzenia na jakość życia, który obejmuje między innymi zdrowie fizyczne, dobrostan psychiczny i emocjonalny, relacje, poczucie sensu, rozwój, bezpieczeństwo finansowe oraz środowisko, w którym żyjemy i pracujemy.
W tym artykule wyjaśniamy, czym jest wellbeing, jakie ma wymiary, czym różni się od wellness oraz jak możesz zacząć świadomie dbać o swój dobrostan – zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym.
Wellbeing można tłumaczyć jako dobrostan – ogólną ocenę tego, jak funkcjonujemy i jak postrzegamy jakość naszego życia. Nie chodzi wyłącznie o to, czy w danym momencie czujesz się dobrze.
Wellbeing obejmuje również pytania:
Według Światowej Organizacji Zdrowia dobrostan jest pozytywnym stanem, który stanowi zasób zarówno dla jednostek, jak i społeczeństw. Jest związany nie tylko z indywidualnymi wyborami, ale również z warunkami społecznymi, ekonomicznymi i środowiskowymi. Dlatego wellbeing nie jest wyłącznie kwestią silnej woli ani indywidualnej odpowiedzialności. Na nasze samopoczucie wpływa również środowisko, w którym żyjemy, pracujemy i budujemy relacje.
Nie do końca.
Dobre samopoczucie jest jednym z elementów dobrostanu, ale wellbeing obejmuje znacznie szerszą perspektywę. Możesz mieć dobry dzień, czuć się szczęśliwa/y i jednocześnie funkcjonować w sposób, który na dłuższą metę nie wspiera Twojego dobrostanu. Przykładem może być osoba, która:
Wellbeing pozwala spojrzeć na życie szerzej.
Nie pytamy tylko:
„Czy czuję się dobrze?”
ale również:
„Czy sposób, w jaki żyję, wspiera moje funkcjonowanie teraz i w dłuższej perspektywie?”
Wellbeing i wellness są często używane jako synonimy, ale można wskazać między nimi istotną różnicę.
Wellness częściej odnosi się do praktyk i działań związanych ze zdrowym stylem życia. Może obejmować aktywność fizyczną, sen, odżywianie, regenerację oraz profilaktykę zdrowia.
Wellbeing jest pojęciem szerszym.
Obejmuje nie tylko zdrowie fizyczne, ale również emocje, relacje, poczucie sensu, rozwój, bezpieczeństwo finansowe i środowisko życia. Można więc powiedzieć, że: wellness skupia się bardziej na działaniach wspierających zdrowie i dobre funkcjonowanie, a wellbeing opisuje szerszy obraz jakości życia. Nie oznacza to jednak, że jedno pojęcie jest „lepsze” od drugiego. Wellness może być jednym ze sposobów wspierania wellbeing.
Wellbeing jest wielowymiarowy. W różnych modelach spotkasz różną liczbę obszarów dobrostanu, dlatego nie istnieje jedna uniwersalna lista, która obowiązuje we wszystkich badaniach. Na potrzeby codziennej pracy nad dobrostanem możemy jednak wyróżnić 7 ważnych wymiarów wellbeing:
Przyjrzyjmy się każdemu z nich.
Wellbeing fizyczny dotyczy zdrowia ciała, energii i codziennych zachowań, które wspierają prawidłowe funkcjonowanie organizmu.
Obejmuje między innymi:
Nie chodzi o osiągnięcie perfekcyjnego stylu życia. Wellbeing fizyczny nie oznacza, że każdego dnia musisz trenować, jeść idealnie i spać dokładnie osiem godzin. Chodzi raczej o świadome zauważanie sygnałów własnego organizmu i budowanie nawyków, które pomagają Ci funkcjonować z większą energią.
Wellbeing emocjonalny odnosi się do sposobu, w jaki rozpoznajemy, przeżywamy i regulujemy emocje. Nie oznacza życia bez trudnych emocji. Stres, złość, smutek, frustracja czy lęk są częścią ludzkiego doświadczenia. Dobrostan emocjonalny oznacza raczej możliwość zauważania emocji, rozumienia ich i reagowania na nie w sposób wspierający nasze funkcjonowanie. Ważne są tutaj między innymi:
Jeśli ten obszar szczególnie Cię interesuje, warto przeczytać również: Objawy przewlekłego stresu – 12 sygnałów, których nie warto ignorować.
Wellbeing intelektualny związany jest z ciekawością, uczeniem się, rozwojem i możliwością wykorzystywania własnego potencjału.
Może oznaczać:
Nie chodzi o to, żeby cały czas być produktywnym/ą. Rozwój intelektualny może być również źródłem przyjemności i poczucia sensu. Czasami wystarczy nauczyć się czegoś nowego wyłącznie dlatego, że naprawdę Cię to interesuje.
Wellbeing społeczny dotyczy jakości naszych relacji i poczucia przynależności. Człowiek nie funkcjonuje w izolacji. Relacje z partnerem, rodziną, przyjaciółmi, współpracownikami czy społecznością mogą wpływać na nasze poczucie bezpieczeństwa i dobrostan. W tym wymiarze znaczenie mają:
Dbanie o relacje nie oznacza utrzymywania kontaktu ze wszystkimi.
Czasami elementem wellbeing społecznego jest właśnie nauczenie się, które relacje Cię wspierają, a które stale odbierają Ci energię.
Wellbeing duchowy odnosi się do poczucia sensu, wartości, celu i wewnętrznej spójności. Nie musi być związany z religią. Może oznaczać pytania:
Co jest dla mnie naprawdę ważne?
Po co robię to, co robię?
Czy moje codzienne decyzje są zgodne z moimi wartościami?
Co nadaje mojemu życiu znaczenie?
Ten wymiar wellbeing jest szczególnie istotny w momentach zmiany. Możesz osiągać kolejne cele, a jednocześnie odkryć, że nie dają Ci satysfakcji, której się spodziewałaś/eś. Wtedy problemem niekoniecznie jest brak kolejnego celu. Być może warto sprawdzić, czy obecne cele są rzeczywiście Twoje.
Wellbeing środowiskowy odnosi się do wpływu naszego otoczenia na zdrowie, samopoczucie i codzienne funkcjonowanie. To nie tylko kontakt z naturą. Znaczenie może mieć również:
Jeżeli codziennie pracujesz w miejscu, które powoduje ciągłe napięcie, trudno oczekiwać, że sama technika oddechowa całkowicie rozwiąże ten problem. Dlatego wellbeing wymaga czasem nie tylko zmiany własnych zachowań, ale również przyjrzenia się środowisku, w którym funkcjonujesz.
Wellbeing finansowy dotyczy relacji z pieniędzmi oraz poczucia bezpieczeństwa i kontroli nad własną sytuacją finansową. Nie chodzi wyłącznie o wysokość zarobków. Dwie osoby z takim samym dochodem mogą zupełnie inaczej oceniać swoje bezpieczeństwo finansowe. Znaczenie mogą mieć:
Finanse są jednym z elementów dobrostanu, ponieważ chroniczna niepewność ekonomiczna może wpływać również na poziom stresu, relacje i jakość życia.
Dobrostan psychiczny jest jednym z kluczowych elementów wellbeing. Dotyczy między innymi tego, jak funkcjonujemy emocjonalnie, poznawczo i społecznie. W praktyce oznacza możliwość:
Warto pamiętać, że dobrostan psychiczny nie oznacza braku trudnych doświadczeń. Możesz mieć trudny dzień, być zestresowana/y albo przeżywać kryzys i nadal mieć zasoby, które pomogą Ci przejść przez tę sytuację. Dlatego wellbeing nie jest stałym punktem, który raz osiągasz i już nigdy nie tracisz. To dynamiczny proces.
Wellbeing ma również ogromne znaczenie w środowisku zawodowym.
Workplace wellbeing, czyli dobrostan w miejscu pracy, obejmuje sposób, w jaki warunki pracy wpływają na zdrowie, energię, relacje i funkcjonowanie pracowników. Nie sprowadza się do owocowych czwartków, kart sportowych ani jednorazowych warsztatów. Na wellbeing pracowników wpływają między innymi:
Dlatego działania wellbeingowe w organizacji powinny obejmować nie tylko indywidualne praktyki, ale również sposób organizowania pracy.
Wellbeing wpływa na sposób, w jaki funkcjonujemy zarówno prywatnie, jak i zawodowo. Kiedy dbamy o dobrostan, łatwiej jest:
Z kolei długotrwałe ignorowanie potrzeb może prowadzić do przeciążenia i zwiększać ryzyko problemów związanych ze stresem i wypaleniem zawodowym.
Jeśli ten temat jest Ci bliski, przeczytaj również: Wypalenie zawodowe – objawy, przyczyny, etapy i jak sobie z nim radzić?
Dbanie o wellbeing nie musi oznaczać całkowitej przebudowy życia. Często skuteczniejsze są małe działania powtarzane regularnie. Możesz zacząć od siedmiu prostych pytań:
Czy mój sen pozwala mi się regenerować?
Czy zauważam napięcie, zmęczenie lub brak energii?
Czy mam przestrzeń, żeby je zauważyć?
Czy mam obok siebie osoby, przy których mogę być sobą?
Czy mam w życiu przestrzeń na ciekawość i nowe doświadczenia?
Czy to, co robię każdego dnia, jest spójne z tym, co jest dla mnie ważne?
Czy moje otoczenie wspiera moje funkcjonowanie, czy stale mi je dokłada?
Nie musisz od razu zmieniać wszystkich siedmiu obszarów. Wybierz jeden i zastanów się, co już działa i jaka jedna mała zmiana mogłaby poprawić Twoje codzienne funkcjonowanie.
W świecie pełnym treści o zdrowym stylu życia łatwo zamienić wellbeing w kolejną listę obowiązków:
Medytuj.
Ćwicz.
Śpij osiem godzin.
Jedz zdrowo.
Czytaj.
Prowadź dziennik.
Rozwijaj się.
Odpoczywaj.
Dbaj o relacje.
A potem pojawia się jeszcze jedna rzecz do zrobienia:
„Muszę zadbać o swój wellbeing.”
To paradoks.
Jeżeli dbanie o dobrostan staje się kolejnym źródłem presji, warto się zatrzymać. Wellbeing nie polega na perfekcyjnym realizowaniu wszystkich zaleceń. Chodzi o lepsze rozumienie własnych potrzeb i świadome podejmowanie decyzji, które wspierają Twoje funkcjonowanie.
Wellbeing to wielowymiarowy dobrostan obejmujący sposób, w jaki czujemy się i funkcjonujemy w różnych obszarach życia. Nie oznacza ciągłego szczęścia ani braku stresu. Obejmuje między innymi zdrowie fizyczne, dobrostan emocjonalny i psychiczny, relacje, rozwój, poczucie sensu, środowisko oraz bezpieczeństwo finansowe. Możesz potraktować siedem wymiarów wellbeing jako mapę, która pozwoli Ci zobaczyć:
Co już działa?
Czego potrzebuję więcej?
Co zabiera mi energię?
Jaki jeden obszar mogę zacząć wspierać już teraz?
Bo dobrostan nie jest czymś, co osiągasz raz na zawsze, to proces i właśnie dlatego warto wracać do niego regularnie.
Chcesz zobaczyć, jak wygląda Twój dobrostan w poszczególnych obszarach? W od.dech pracujemy z siedmioma wymiarami wellbeing, które pomagają spojrzeć na codzienne funkcjonowanie szerzej – nie tylko przez pryzmat stresu czy produktywności.
Zapisz się do newslettera i wybierz zainteresowanie testem dobrostanu, aby sprawdzić, w których obszarach masz już mocne zasoby, a w których warto wprowadzić niewielkie zmiany.
Zofia Tykwińska-Sutkowska zajmuje się dobrostanem, coachingiem i mental fitness. Jest certyfikowaną business coach (ACC ICF) z dodatkową specjalizacją wellness i lifestyle z Harvard Medical School. W od.dech wspiera osoby w budowaniu większej sprawczości, świadomym zarządzaniu energią oraz przekładaniu wiedzy o wellbeing na codzienne działania.
Wellbeing to dobrostan, czyli szeroko rozumiana jakość funkcjonowania człowieka, obejmująca między innymi zdrowie fizyczne i psychiczne, emocje, relacje, poczucie sensu, rozwój, środowisko oraz bezpieczeństwo finansowe.
Wellbeing najczęściej tłumaczy się jako „dobrostan”. W zależności od kontekstu może oznaczać również ogólną jakość życia, dobre funkcjonowanie i poczucie dobrostanu psychofizycznego.
Wellness częściej odnosi się do praktyk i zachowań związanych ze zdrowym stylem życia, takich jak aktywność fizyczna, zdrowy sen czy zdrowa dieta. Wellbeing jest szerszym pojęciem, obejmującym również relacje, emocje, poczucie sensu, środowisko oraz bezpieczeństwo finansowe.
Nie istnieje jeden uniwersalny model wymiarów wellbeing. W praktycznym ujęciu można wyróżnić wellbeing fizyczny, emocjonalny, intelektualny, społeczny, duchowy, środowiskowy i finansowy.
Najlepiej zacząć od rozpoznania obszaru, który obecnie najbardziej wpływa na Twoje funkcjonowanie. Może to być sen, stres, relacje, granice w pracy, aktywność fizyczna, odpoczynek albo poczucie sensu. Następnie warto wprowadzić jedną małą, możliwą do utrzymania zmianę.
Nie. Wellbeing dotyczy zarówno życia prywatnego, jak i zawodowego. W pracy mówi się między innymi o workplace wellbeing, czyli dobrostanie pracowników i jakości środowiska pracy.